Masterclass over de Oostvaardersaplassen inspireert Vonk-studenten
Op 13 november 2024 organiseerde Biodivers Perspectief een inspirerende masterclass, gegeven door senior boswachter publiek Hans-Erik Kuypers en Marijke Dirkshorn. Tijdens deze sessie namen Hans-Erik en Marijke de studenten van de opleidingen Dierverzorging en Paraveterinair mee in het verhaal achter de Oostvaardersplassen en landschapsbeheer.
De ontstaansgeschiedenis en filosofie
Hans-Erik begon zijn verhaal met een uitleg over de ontstaansgeschiedenis van de Oostvaardersplassen, een uniek natuurgebied dat bekend staat om zijn indrukwekkende biodiversiteit en de grootschalige natuurlijke processen. Hij schetste hoe het gebied zich heeft ontwikkeld van een kale polder tot een dynamisch natuurreservaat en lichtte de filosofie achter het beheer van dit bijzondere landschap toe. Het streven naar zoveel mogelijk natuurlijke processen, waarbij menselijk ingrijpen tot een minimum wordt beperkt, vormt een kernwaarde in het beheer van de Oostvaardersplassen.
Dilemma’s en keuzes
Tijdens de masterclass werd ook stilgestaan bij de dilemma's die gepaard gaan met het beheren van een dergelijk gebied. Een van de grootste uitdagingen is het vinden van een balans tussen natuurlijke processen en menselijk ingrijpen. In strenge winters kan voedseltekort ontstaan, wat leidt tot sterfte onder de dieren. De vraag is dan: moet er worden ingegrepen, of is het beter om de natuur haar gang te laten gaan? Kuypers besprak de keuzes die in het verleden zijn gemaakt, zoals het bijvoeren van dieren in extreme omstandigheden en het beheren van de populaties om te voorkomen dat het ecosysteem uit balans raakt. Deze keuzes worden vaak kritisch bekeken en leiden tot maatschappelijke discussies.
Marijke Dirkshorn: Ecologisch Landschapsbeheer met Schapen
Marijke, die met haar 2000 schapen het landschap van Noord-Holland, Zuid-Holland, Flevoland en Overijssel beheert, deelde haar kennis over het ecologische beheer van grazers en de rol die schaapskuddes spelen in het onderhoud van diverse landschappen. Marijke Dirkshorn is niet alleen schaapsherder, maar ook een gedreven landschapsbeheerder. Met haar kuddes beheert zij een breed scala aan natuur- en cultuurhistorische landschappen, van duinen en dijken tot steden, dorpen, zonneparken en natuurbegraafplaatsen.
“Het beheer van het landschap gaat niet alleen over het beheren van graslanden, maar ook over het herstel van natuurlijke processen en de biodiversiteit,” legt Marijke uit. Ze benadrukt het belang van grazers in het behouden van een gezond en gevarieerd ecosysteem.
Begrazing als Motor van het Systeem
De begrazing door schapen wordt door Marijke gezien als de ‘motor van het systeem’ van het landschap. De schapen spelen een belangrijke rol in de mineralisatie van voedingsstoffen, wat de bodem gezond houdt. Marijke legt uit dat haar kudde niet alleen graast, maar ook bijdraagt aan het beheer van bomen, zoals populieren en iepen. Deze bomen worden zes weken voordat de kudde arriveert gesnoeid, zodat de schapen de uitlopers kunnen vreten en de struiken worden uitgeput, wat bijdraagt aan een gezonde biodiversiteit. “Als herder ben je niet alleen een beheerder, maar ook een gastheer van het landschap,” zegt Marijke. “Het is een verantwoordelijkheid om het gebied goed te begrijpen, en het is belangrijk om respect te hebben voor het landschap en de natuur.”
Aansluiting op de praktijk van de studenten
De masterclass sloot naadloos aan op de belevingswereld van de Vonk-studenten. Thema’s als het waarborgen van dierwelzijn, monitoring van de gezondheid van dieren, en het moment waarop je als beheerder moet ingrijpen, zijn onderwerpen die de studenten dagelijks bezighouden. Zowel Hans-Erik als Marijke wist deze complexe vraagstukken toegankelijk te maken en ging zorgvuldig in op de vele vragen van de aanwezigen. Het zijn inspirerend voorbeelden van hoe we met zorg voor de natuur en een goed beheer onze omgeving kunnen beschermen voor de toekomst.
De praktijkvoorbeelden en genuanceerde antwoorden gaven de studenten nieuwe inzichten en handvatten voor hun toekomstige werk. “Ik hoop dat de studenten iets mee hebben gekregen over het beheer van gebieden met grote grazers en de vraagstukken die hierbij naar voren komen”, aldus Hans-Erik.